تشخیص بیماری با معاینه ی چشم
معاینه ی چشم می تواند به تشخیص بیماری قبل از ظهورعلایم آن در بیمار کمک کند. همه ی ما این اصطلاح را شنیده ایم که "چشم پنجره ی روح است " البته چشم ها می توانند پنجره ای بر سلامتی فرد باشند. معاینه ی چشمی توسط متخصص چشم می تواند علاوه بر معاینه ی چشم برای تعویض عینک، به تشخیص و درمان بیماریهای مانند فشارخون بالا، کلسترول بالا و دیابت کمک کند.
در طی یک معاینه ی چشم با مردمک متسع، پزشک به بررسی شبکیه ،عصب بینایی و رگهای خونی ته چشم می پردازد. برای مثال گلوکوما یا آب سیاه بیماریی است که در آن عصب بینایی به دلیل افزایش فشار چشم تخریب می شود و غالباٌ با معاینه ی چشمی با مردمک متسع قابل شناسایی است. بیماریهای زیر نیز با معاینه ی چشمی با مردمک متسع قابل تشخیص هستند:
فشار خون بالا
دکتر Alpert می گوید : در معاینه ی چشمی وجود رگهای خونی باریک یا بزرگ و خونریزیهای شعله ای شکل کوچک، می تواند نشانه ی فشار خون بالا باشد. در پشت چشم سرخرگها و سیاهرگها از روی یکدیگر عبور می کنند، در یک فرد با فشار خون طبیعی، سرخرگها و سیاهرگها فضا را بدون هیچ مشکلی پر می کنند اما در فردی با فشار خون بالا، سرخرگها به دلیل وجود فشار خون بالا بروی سیاهرگ ها فشار آورده و سبب قطع جریان خون در ته چشم می شوند.
در تحقیقی که اخیراٌ در موسسه ی تحقیقات چشم در دانشگاه ملی سنگاپور انجام گردید دانشمندان به بررسی و معاینه ی چشم افراد با فشارخون بالا پرداختند، آنها می خواستند با بررسی چشم احتمال بروز سکته را پیش بینی کنند. پرفسورIkram می گوید: ما نشان دادیم در افرادی با فشارخون بالا، عروق خونی در شبکیه تخریب می شوند که به آن "رتینوپاتی فشارخون بالا" گفته می شود این وضعیت با افزایش خطر سکته در این افراد ارتباط دارد.
کلسترول بالا
افزایش کلسترول خون می تواند شانس ابتلا به بیماری قلبی و دیابت را بالا ببرد که در حین معاینه ی چشمی قابل توجه است. دکترAlpert می گوید: کلسترول در سرخرگ کاروتید رسوب کرده و می تواند سبب پارگی این رگ شود. خون از سرخرگ کاروتید دائماٌ در چشم ها جریان می یابد. گاهی قطعاتی از کریستالهای کلسترول از سرخرگ کاروتید جدا شده و می توانند وارد عروق چشم شوند، این پلاک ها بنام Hollenhorst plaque نامگذاری می شوند، پلاک هولن هورست شایع ترین نوع آمبولی است.ورود آنها به شبکیه موجب آمبولی شبکیه و بسته شدن یک رگ اصلی می گردد که می تواند به سکته ی چشمی و نابینایی فرد بیانجامد.
کلسترول همچنین می تواند در چشم فرد رسوب کند، این فرآیند در پیری اتفاق می افتد و موجب دژنراسیون ماکولا می شود در این حالت لایه ای از بافت ته چشم از دیواره ی پشتی جدا می شود که منجر به از دست دادن بینایی در مرکز میدان دید می گردد. مطالعه بروی موش ها نشان داد که قطره های چشمی پایین آورنده ی کلسترول می توانند در درمان دژنراسیون ماکولا موثر باشند اما چنین درمانی برای انسان هنوز در دست تحقیق است (مجله ی Cell Metabolism)).
دیابت
دکتر Marioneauxاز آکادمی چشم پزشکان آمریکا می گوید: من معمولاً اولین فردی هستم که دیابت را در بیمار تشخیص می دهم. بیمار به تصور نیاز به تغییر عینک مراجعه می کند اما بعد از آن مشخص می شود به دلیل بالا بودن مداوم قند خون، عدسی های چشم او دچار تورم شده اند و همین موضوع موجب اختلال در بینایی فرد شده است. این تغییرات مانند تغییراتی است که با پیری حادث می شود اما این تغییر در سنین پایین تر برای این افراد حادث می گردد.
در افراد دیابتی عروق خونی شبکیه تخریب می شود و همین موضوع می تواند سبب نفوذ خون یا پلاسما به داخل چشم و بروز تغییراتی در دید این افراد شود.
دکتر Marioneauxمی گوید: تغییرات در دید به مرور زمان اتفاق می افتد. اگر فردی تنها برای یک روز دچار افزایش قند خون شود، تفاوت قابل توجهی در بینایی خود احساس نمی کند اما چنانچه مقدار قند خونش بیش از 100 میلی گرم درمیلی لیتر برای مدت ده روز یا بیشتر باشد ( مقدار طبیعی قند خون ناشتا بین 70 تا 130 است) این زمانی است که تخریبها آغاز و قابل توجه می شوند.
ام – اس یا Multiple Sclerosis
چنانچه درمعاینات چشمی التهاب عصب بینایی مشاهده شود ممکن است نشانه ای از ام - اس باشد. در این بیماری سیستم ایمنی فرد به پوشش محافظتی اعصاب حمله می کند.
در یک سوم ازموارد ابتلا به ام – اس، التهاب عصب بینایی یکی از اولین علایم است. این التهاب optic neuritisنام دارد وموجب تاری دید می شود.
انجمن ملی ام – اس تخمین می زند که 66 درصد از افراد مبتلا به ام- اس حداقل یک دوره به اختلال عصب بینایی یا optic neuritisمبتلا می شوند. تاری دید ناگهانی و غالباً موقت که با هیچ عینکی قابل اصلاح نیست، نشانه ی این بیماری است.
گاهی از استروئیدها برای کاهش این التهاب استفاده می شود اما این حالت مجدداً عود می کند.پیگیری و بررسی نازکی شبکیه می تواند به پیش بینی عود ام – اس کمک کند.
در مطالعه ای که درماه ژانویه درمجله ی Neurologyمنتشر گردید، دانشمندان دریافتند که عود ام- اس سبب تسریع نازک شدن شبکیه به میزان 42 درصد بیش از افرادی که ام – اس آنهاعود نمی کند، میگردد.
نویسندگان مقاله می گویند: این یافته ها نشان می دهد که نازک شدن شبکیه در بیماران مبتلا به MSفعال، سریعتر اتفاق می افتد.
دکتر Marioneauxمی گوید: بسیاری از بیماریها را می توان با معاینه ی چشم تشخیص داد، در حالیکه با معاینه ی معمولی این بیماریها قابل تشخیص نیستند، به طورمعمول افراد بر اساس ضعف بینایی خود به این بیماریها فکر نمی کنند، اما پزشکان متخصص چشم میتواند این بیماریها را با معاینه چشم با مردمک متسع تشخیص دهند.
سرپرست مترجمین: ماندانا فرخی نیا